ليلة الرغائب
رسول اکرم صلي الله عليه و آله فرمودند: از اولين شب جمعه ماه رجب غافل نشويد اين شب را ملائکه ليلة الرغائب ناميده اند و وقتي که يک سوم از شب جمعه گذشت تمام ملائکه در اطراف کعبه جمع مي شوند و خدا متعال به آنها مي فرمايد اي ملائکه ام هر چه مي خواهيد از من درخواست کنيد آنها مي گويند پروردگارا حاجت ما اين است که غفرانت را روزي روزه دارن رجب بفرمايي و خداي تبارک و تعالي مي فرمايد: اجابت کردم و بعد رسول اکرم فرمودند: کسي که روز پنج شنبه اول ماه را روزه بدارد و بين نماز مغرب و عشا دوازده رکعت نماز (کيفيت آن در کتب ادعيه از جمله مفاتيح الجنان نقل شده است ) به جا بياورد به حق خدايي که جانم به دست اوست نيست مرد و زني که اين نماز را به جاي بياورد الا اينکه خداي متعال تمام گناهان او را مورد غفرانش قرار مي دهد.
نیّت سالک در سلوک
نیّت سالک در ریاضات و مجاهدات، آن نباشد که طلب خدا میکنم، از جهت آنکه خدای را حاجت به طلب کردن نیست و دیگر آن نباشد که طلب طهارت و اخلاق نیک میکنم و آن نباشد که طلب علم و معرفت میکنم و ... که اینها هر یک به مرتبهای از مراتب انسانی مخصوصاند و سالک چون به آن مرتبه رسد آنها به وقت خود ظاهر میشوند. پس نیّت سالک باید در ریاضات و مجاهدات آن باشد تا که آدمی شود و مراتب انسانی در ایشان تمام ظاهر گردد.
عید نوروز
مُعلّى بن خُنيس : دخَلتُ على الصّادقِ عليه السلام يومَ النَّيروزِ فقال : أ تَعرِفَ هذا اليَومَ ؟ قُلتُ : جُعِلتُ فِداكَ ، هذا يَومٌ تُعَظِّمُهُ العَجَمُ و تَتَهادى فيهِ، فقالَ أبو عَبدِ اللّه ِ الصّادِقُ عليه السلام : و البَيتِ العَتيقِ الّذي بِمَكَّةَ ! ما هذا إلاّ لِأمرٍ قَديمٍ اُفَسِّرُهُ لَكَ حَتّى تَفهَمَهُ ... يا مُعَلّى ، إنَّ يَومَ النَّيروزِ هُوَ اليَومُ الّذي أخَذَ اللّه ُ فيهِ مَواثيقَ العِبادِ أن يَعبُدوهُ و لا يُشرِكوا بِه شَيئا ، و أن يُؤمِنوا بِرُسُلِهِ و حُجَجِهِ ، و أن يُؤمِنوا بِالأئمَّةِ عليهم السلام ، و هُوَ أوَّلُ يَومٍ طَلَعَت فيهِ الشَّمسُ و ما مِن يَومِ نَيروزٍ إلاّ و نَحنُ نَتَوَقَّعُ فيهِ الفَرَجَ لِأنَّهُ مِن أيّامِنا و أيّامِ شيعَتِنا ، حَفَظَتهُ العَجَمُ و ضَيَّعتُموهُ أنتُم . و هُوَ أوَّلُ يَومٍ مِن سَنَةِ الفُرسِ .
بحار الأنوار ـ به نقل از معلّى بن خنيس : در روز نوروز خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم حضرت فرمود : آيا مى دانى امروز چه روزى است؟ عرض كردم : فدايت شوم، اين روزى است كه ايرانيان آن را گرامى مى دارند و در آن به يكديگر هديه مى دهند. امام فرمود : سوگند به آن خانه كهن كه در مكّه است، جز اين نيست كه اين يك ريشه كهن دارد، که با هدایت الهی آنرا تکریم داشته اند. من برايت توضيح مى دهم تا آن را بدانى. اى معلّى! روز نوروز، همان روزى است كه خداوند در آن از بندگان پيمان گرفت كه او را بپرستند[1] و هيچ انبازى برايش نياورند و به فرستادگان و حجتهاى او و به امامان عليهم السلام ايمان بياورند. روزی که خداوند تعهد به ولایت امیرالمومنین گرفته این روز بوده است. نوروز نخستين روزى است كه خورشيد در آن طلوع كرد. اول روز روزی است که خورشید در اعتدال ربیعی خودش قرار گرفت. هيچ نوروزى نيست مگر اين كه ما در آن روز منتظر فرج هستيم؛ زيرا نوروز از روزهاى ما و شيعيان ماست. ايرانيان آن را حفظ كردند و شما آن را از دست ندهيد. نوروز نخستين روز از سال ايرانيان است.
[1] أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ (سوره یس آیه 60) این تعهد یک مکان و یک زمان دارد. از نظر زمانی امام صادق فرمودند تمسل دنیایی محلی که ما این عهد را دادیم جایی است که الان حجر الاسود نصب است. به همین دلیل مستحب است در طواف هنگامی که به حجرالاسود می رسند این دعا را بخوانند : امانتي اديتها وميثاقي تعاهد انه لتشهد لي بالموافاة (امانتم را ادا كردم و پیمانی را می خواهم تجدید کنم تا گواهي دهد به وفايم) و زمان آن را هم نوروز دانسته اند.
خشوع
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ
خشوع تأثّر خاص مقهور است در برابر قاهر به قسمي که از غير جدا مي شود و متوجه او مي گردد. و خشوع از صفات قلب است و بعد به جوارح نسبت داده مي شود. به عنوان نمونه رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم وقتي ديدند شخصي در نماز با محاسنش بازي مي کند فرمود "اَمّا اِنّه لَو خَشَعَ قَلبَه لَخَشِعت جَوارِحُه" اگر قلب او خشوع داشت جوارح او نيز خشوع مي داشتند. و براي اين که خشوع در نماز پيدا شود بايد دقت کند که نماز توجه کسي که صاحب فقر و ذلت است به ساحت عظمت و کبرياء و منبع عزت و بهاء. و لازمه اش اين است هر انساني که توجه به اين معنا داشته باشد دل خود را از هر چه او را مشغول مي کند خالي کند و تمام توجه خود را به او مشغول نمايد و همّ خود را همّ واحدي قرار دهد و از التفات به غيرپرهيز کند. و چگونه عمل مي کند فقير محض وقتي ملاقات کند با غني محض و ذليل چگونه رفتار مي کند در برابر عزت مطلقه.
برگرفته شده از تفسير الميزان
جلد 15 صفح 3-4

